> 2002 > Nisan - Din'in Neresindeyiz? > Prof. Dr. M. Saim Yeprem ile Yeni Meal Hazırlığı Üzerine... "Teknoloji Meal Hizmetinde"
Din'in Neresindeyiz?
194.jpg
Makale Tavsiye EtMakale Yazdır

Prof. Dr. M. Saim Yeprem ile Yeni Meal Hazırlığı Üzerine... "Teknoloji Meal Hizmetinde"
Altınoluk Röportaj
2002 - Nisan, Sayı: 194, Sayfa: 012
p>Altınoluk: Sayın hocam bildiğimiz kadarıyla yaklaşık bir yıldır, oluşturduğunuz bir ilim heyeti ile yeni bir meal çalışması üzerine yoğunlaşmış bulunuyorsunuz. Malumunuz piyasada pek çok Kur'an-ı Kerim meali bulunuyor. Neden yeni bir meale ihtiyaç duydunuz? Sizin çalışmanızın farklı yönleri neler olacak?

Prof. Dr. M. Saim Yeprem: Evrensel nitelikteki bir dinin ana mesajını taşıyan kitabının her zaman ve her coğrafi şartlar içinde ihtiyaçlara cevap verebilir nitelikte olduğundan hareketle o cevabın nasıl elde edileceği çabası sürekli devamedegelmiştir. Malumunuz Kur'an-ı Kerim'in veciz ifadesi, fesahat ve belagat yönünden yoğun bir Arap edebiyatı örneği oluşu, her dönemde her çevrede yeniden anlamayı ve yorumlamayı gerektirmiştir.

Başlangıçtan itibaren Kur'an-ı Kerim'i daha iyi anlamak için yeni yorumlara ihtiyaç duyulmuş, bu ihtiyaçların izalesi için sürekli yeni çalışmalar yapılmıştır. Hiç kuşkusuz bundan sonra da yapılmaya devam edilecektir. İşte bizim başlatmış olduğumuz çalışma o faaliyetler zümresinden biridir. Bir başka deyişle piyasada bu denli fazla meal bulunmasını gerektiren sebepler bizi de bu çalışmaya yönlendiren sebeplerdir aslında...

Bir meal varsa ve yeterliyse neden ikinci bir meale ihtiyaç vardır? İkincisi varsa neden üçüncüsüne ihtiyaç duyulmuştur? Yani yapılan her çalışma bir öncekinin birebir tekrarı ise ne gereği vardır bu çalışmanın denebilir. Realiteye bakıyoruz; halen yeni tarihli bir hayli meal var. Eski tarihli olanlar da onlardan aşağı değil. Demek ki görüş açılarına göre mevcutlardan farklı yorumların ortaya koyulması gereğine inanan kişiler bunun için çaba göstermişler.

Biz de hem diğer meallerde kullanılan dili daha da sadeleştirmek hem de bilim alanında oldukça önemli gelişmelerin yaşandığını göz önünde bulundurarak yeni bir çalışma yapılması gerektiğini hissettik ve işe koyulduk. Farklı yönleri ne olacak sorunuza gelince. Bizim çalışmamızın en önemli farklılığı ve özelliği bilgisayar teknolojisinden maksimum ölçüde yararlanmamız olacaktır.

Altınoluk: Nasıl bir yararlanma bu?

Prof. Dr. Yeprem: Şu anki bilişim teknolojisi, İnternet vs. bugüne kadar yapılmış çalışmaların hemen hemen hepsine bir anda ulaşma imkânı veriyor. Kıyaslamalar yapmak, tercümelerin kendi içindeki tutarlılıklarını gözden geçirmek, hadis kaynaklarının tamamına ulaşmak ve bunlar arasındaki bağlantıları kurabilmek imkanına sahibiz. Bu teknolojiden maksimum şekilde istifade ediyoruz.

Bilgisayar teknolojisi sayesinde, Kur'an-ı Kerim'in başından sonuna kadar kullanılan kavramları bir yerde şöyle bir başka yerde böyle tercüme etme hatasına düşmekten önemli ölçüde kurtuluyoruz. Dolayısıyla meal çalışmamızda tutarsızlığı asgari seviyeye indirmiş olacağız inşaallah. Ayrıca tarihte kelamcıların Delili Mecmu' dedikleri bir yaklaşım tarzı var ki; bir konudaki Kur'an-ı Kerim ayetlerinin bütününe bakmak suretiyle tercüme yapma kolaylığını sağlıyor bilgisayar teknolojisi bize.

Kanaatimiz o ki Cenabı Allah lütfeder de çalışmamızı tamamlayabilirsek gerçekten çok ciddiemek verilmiş bir eser ortaya çıkmış olacak... Bakış açılarımızı oldukça geniş tutmaya ve olabildiğince günümüzün bilgilerini kullanmaya çalışıyoruz. Çünkü özellikle pozitif bilimler sahasında, çok önemli gelişmeler yaşanıyor. Popüler bilim denilen alanda bundan 10 sene öncesine göre 180 derecelik değişmeler oldu. Günümüzde yazılıp da 10-15 sene önceki bilgileri modern bilgiler sayarak hazırlanmış pek çok meal var. Bilim alanındaki gelişmeler ve değişiklikler sözkonusu mealler hazırlanırken gözönüne alınmamış maalesef.. Genetik dünyasında son bir iki yılda meydana gelen gelişmeler bundan 5-6 yıl önceki bilgiye dayanılarak yapılmış olan bir çok ayetin açıklamasını gözden geçirmek gerçeğini ortaya çıkartıyor. Biz son noktayı mı koyacağız? Elbette ki hayır. Cenabı hak ihsan buyurur çalışmamızı tamamlarsak belki baskıya girdiğimiz zaman bizim de bazı bilgilerimiz eskimiş olacak...

MEALLER CD'DE

Altınoluk: Sayın hocam matbu meal çalışmanızın yanı sıra bir de CD ortamında gerçekleştirmeyi düşündüğünüz bir başka meal projenizin olduğunu öğrendik. Bu projenizden de bahseder misiniz?

Prof. Dr. Yeprem: Evet böyle bir projemiz var. Telif hakları vesaire gibi bir takım hukuki ve maddi problemleri aştığımız takdirde hayata geçirmeyi düşündüğümüz projemizde; meal üzerine yapılmış bütün eserleri sanal ortamda bir araya getirmeyi hedefliyoruz.. Şimdilik 19 meal çalışmasını bu programa ilave etmiş bulunuyoruz. Bunlar arasında Ahmet Davudoğlu'nun, Mehmet Akif Ersoy'un, Diyanet İşleri Başkanlığı'nın, Elmalılı'nın, Muhammed Hamidullah'ın, Hasan Basri Çantay'ın, Bekir Sadak'ın, Hüseyin Atay'ın, Hayreddin Karaman ve arkadaşlarının, Mehmet Nuri Yılmaz'ın, Yaşar Nuri Öztürk'ün, bizim çalışmamız ve ilaahirih mealler var. Modüler bir program olduğu için diğer mealleri de ilave etmek mümkün olacak.

Büyük oranda tamamlanmış durumdaki söz konusu programımız sayesinde şimdilik 19 meal çalışması içerisinde her hangi bir ayetin ne şekilde açıklandığını aynı anda görebilme ve sonsuz alternatifli indexleme ve sorgulama imkanına sahibiz. Özet ve Detaylı arama yapma, mesela "İslâm ve "kadın" kavramlarını bir arada bulunduran açıklamaları istediğim meallerin birinde veya ikisi, üçü veya tamamında arama imkanına sahibiz. Bu sayede bütün mealler arasında aynı anda bir kıyaslama yapma imkânına sahip oluyorsunuz.

Çalışmamızın bir başka güzel özelliği de Kur'an-ı Kerime ilişkin son derece detaylı istatistikî bilgilere ulaşmak mümkün. Örneğin Kur'an-ı Kerim'de geçen bütün kelimeleri tespit edebiliyorsunuz. Bu özelliği "Kur'an-ı Kerim + herhangi bir mealin kelimeleri" için de uygulayarak arama yapmak mümkün. Ayrıca Kur'an-ı Kerim ve diğer mealler içerisinde pek çok alternatifli istatistiki bilgiye ulaşılabilmekte. Meselâ söz konusu istatistiki bilgiye göre Kur'an-ı Kerim'in 94289 kelimesi var. Bu yalın sayım şeklidir. Yani bir ayetin içindeki mükerrer kelime bir tane sayılmıştır. Kur'an-ı Kerim'in bütününde mükerrerler teke indirgendiğinde 20 000 farklı kelimenin olduğu ortaya çıkmakta. Bu tür istatistiki bilgileri elde etmek diğer mealler için de mümkün. Meselâ Allah kelimesi 22 309 defa geçiyor bizim kompozisyonda. Yani % 14'ünü teşkil ediyor. Böylece en çoktan en az sayılana kadar kelimelerin istatistiki bilgilerini görme imkanına sahibiz. Kelime ölçeğindeki bu gibi istatistiki bilgiler kendi mealimizin iç kontrolünde de bize son derece yardımcı oluyor. Meselâ "ellezine keferu" ayeti bir yerde "küfredenler", bir başka yerde "gerçeği gizleyenler" bir başka yerde "ey kafirler" diye tercüme edilmesinin önüne geçilmesini sağlıyor. Dolayısıyla mealin başından sonuna kadar aynı tutarlılığı korumuş oluyoruz. Bu programın sağladığı bir başka kolaylık Kur'an-ı Kerim meallerinde kimlerin aynı kelimeyi ne şekilde tercüme ettiklerini görmenizi sağlamakta. Tabii bu program içerisinde diğer meallerin bibliyografik künyeleri gibi daha pek çok detay bilgi de bulunmakta.

Altınoluk: Bu kapsamlı çalışmanızda kimler yer alıyor?

Prof. Dr. Yeprem: Meal çalışmamızı bendenizle birlikte Prof. Dr. M. Yaşar Kandemir ve Yr. Doç Dr. Muhammed Eroğlu'dan oluşan bir heyet yürütüyor.

Altınoluk: Hangi aşamaya gelmiş durumdasınız?

Prof. Dr. Yeprem: Şu anda hazırlık safhaları bitti. Meal çalışmaları da ham olarak Hicr Suresine kadar geldi.

Altınoluk: Piyasaya çıkış için belli bir tarih belirlediniz mi?

Prof. Dr. Yeprem: Biz yola çıkarken çalışmamızın üç yıl süreceğini hesapladık. Şu anda bir seneyi doldurmuş bulunuyoruz. Daha doğrusu Mayıs ayında bir senemiz tamamlanacak. Fakat üç yıllık zamanı benim bugünkü tahminime göre biraz aşacağız gibime geliyor.

Altınoluk: Meal çalışmanızdan örnek bir sayfayı okuyucularımıza iletmek isterdik.

Prof. Dr. Yeprem: Henüz çalışmalar ham olduğu için böyle bir örnek vermeyi sağlıklı bulmuyorum.

Altınoluk: Teşekkür ederiz.